Platencontracten: wat staat erin en waar moet je op letten?
Een platencontract regelt wat een artiest en een platenmaatschappij (label) met muziekopnames mogen doen en hoe ze de opbrengsten delen. Dit artikel is onderdeel van onze serie “Dit zijn de belangrijkste contracten in de muziek”. Hieronder lees je wat er in een platencontract staat en waar je als artiest of label op moet letten.
Wat is een platencontract?
In een platencontract geeft een artiest (of een groep artiesten) een platenmaatschappij, ook wel label genoemd, toestemming om muziekopnames te maken, te laten maken of te verkopen. Het contract gaat niet over de auteursrechten op de tekst of de compositie van de muziek. Het gaat over de naburige rechten op de opname van de uitvoering. Lees meer over de rechten op tekst en compositie in onze blogs over muziekrechten en publishingovereenkomsten.
Een platencontract bevat meestal afspraken over:
- het aantal en soort opnames of albums;
- het budget dat het label beschikbaar stelt voor productie en promotie;
- exclusiviteit: of de artiest in de afgesproken periode alleen voor dit label opnames mag maken, of ook voor andere labels;
- wat het label met de opnames doet, zoals promotie en exploitatie;
- de verdeling van de opbrengsten uit de verkoop (royalty’s).
Platencontracten komen in verschillende vormen voor. Er zijn contracten voor één nummer en contracten voor meerdere albums. Sommige gaan over opnames die nog gemaakt moeten worden, eventueel op kosten van het label. Andere gaan over opnames die al klaar zijn, bijvoorbeeld omdat de artiest ze zelf heeft gemaakt. Er zijn nog meer variaties mogelijk. In dit artikel bespreken we de punten die in de meeste platencontracten terugkomen.
Royalty’s
In een platencontract wordt afgesproken welk percentage van de opbrengsten de artiest uit de verkoop ontvangt. Dat zijn de royalty’s. Dat percentage wordt vaak berekend over de “price published to dealer” (PPD). Dat is de prijs die winkels, waaronder online winkels, betalen voor de inkoop van de muziek om die aan hun klanten te verkopen.
Vaak trekt het label van de PPD eerst een percentage af voor zijn kosten, zoals productie- en verpakkingskosten. Als artiest wil je afspreken dat deze kostenaftrek in verhouding staat tot de kosten die het label werkelijk maakt.
Over het restant krijgt de artiest meestal een percentage, dat vaak rond de 15% ligt. Dat is het basispercentage. Het percentage kan lager zijn als het label eerst geen kosten van de PPD heeft afgetrokken.
Op het basispercentage past het label vaak een korting toe voor bepaalde verkoopmethodes. Dat gebeurt bijvoorbeeld als albums als mid-price of budget worden verkocht, of in gebieden (territoria) waar de distributiekosten hoger zijn. Voor streaming komt het voor dat een hoger percentage wordt afgesproken, omdat het label daarvoor minder kosten hoeft te maken en minder risico draagt dan bij ‘fysieke geluidsdragers’.
Het percentage van de artiest verschilt van geval tot geval. Het is vaak hoger als de artiest de opnames al zelf heeft gemaakt, omdat het label dan niet in de opnames hoeft te investeren. Ook eerder succes speelt mee. Hoe succesvoller de artiest, hoe sterker zijn onderhandelingspositie en hoe kleiner het risico voor het label.
De royalty’s worden meestal verdeeld tussen de artiesten die aan de release hebben bijgedragen. Bij een band gaat het dan om de bandleden. Die verdeling kan in gelijke mate tussen de bandleden plaatsvinden, maar het komt ook voor dat “belangrijkere” bandleden (zoals de leadzanger) een groter aandeel krijgt.
Voorschot (“advance”)
In een platencontract wordt vaak afgesproken dat het label de artiest een voorschot geeft op de royalty’s, zoals ook bij publishingovereenkomsten gebeurt. Voor de artiest is dat prettig: hij weet zeker dat hij een bedrag ontvangt, ook als de release weinig oplevert.
Het label mag het voorschot verrekenen met de royalty’s die het later aan de artiest verschuldigd is. Voor de artiest is het belangrijk om af te spreken dat hij het voorschot niet hoeft terug te betalen als het label het niet terugverdient. Zo’n voorschot heet verrekenbaar (“recoupable”) maar niet-terugvorderbaar.
Of een artiest een voorschot kan afdwingen, hangt af van zijn succes en van de verwachte opbrengst van de release. Verwacht het label dat de release te weinig oplevert, dan loopt het te veel risico dat het voorschot niet wordt terugverdiend.
Sena
Sena is de organisatie die vergoedingen int voor de openbaarmaking van opnames, bijvoorbeeld als een opname op de radio wordt gedraaid. Buma doet dat voor muziekteksten en composities.
Sena verdeelt de opbrengsten tussen artiesten en fonogrammenproducenten. De fonogrammenproducent ontvangt in principe 50% van de Sena-opbrengsten. Het is daarom belangrijk om vast te stellen wie als fonogrammenproducent geldt.
Dat is in beginsel degene die het maken van de opnames financiert en daarvoor het financiële risico draagt. Soms spreekt een artiest met een derde, bijvoorbeeld een label, af dat die derde zich fonogrammenproducent mag noemen en dat zo aan Sena mag melden, terwijl dat feitelijk onjuist is. Het doel is dat die derde dan een deel van de Sena-opbrengsten ontvangt.
360-gradendeals en 180-gradendeals
Een zuiver platencontract gaat, zoals gezegd, alleen over de rechten op opnames van uitvoeringen.
In de praktijk bevat een platendeal vaak meer dan afspraken over opnames. Ook de rechten op (opbrengsten uit) tekst of compositie, optredens en merchandising kunnen erin geregeld zijn. Vaak sluit de artiest dan niet alleen een platendeal met het label, maar ook een publishingdeal met de publisher en een deal met het managementbureau, die allebei aan het label verbonden zijn. Dat heet een 180- of 360-gradendeal, afhankelijk van in welke mate taken en opbrengsten worden gedeeld.
Let er als artiest op dat je contractspartij in al zijn rollen doet wat hij moet doen, of dat nu als label, publisher, manager of concertorganisator is. Hij moet ook jouw belangen in acht nemen, en niet alleen die van zichzelf of van de bedrijven die aan haar verbonden zijn. Meer hierover lees je in onze blog over publishingovereenkomsten.
Platencontract laten opstellen of beoordelen
Een platencontract kan ingewikkeld zijn. Artiesten en labels doen er daarom goed aan de afspraken zorgvuldig op papier te zetten en zich te laten adviseren. Zo voorkom je als artiest dat je jarenlang vastzit aan een oneerlijk contract. En als label voorkom je dat afspraken achteraf worden teruggedraaid.
Heb je vragen over een platencontract? Mail dan naar benjamin@waldengrene.law.